Artroza stawu skokowego: przyczyny, objawy, leczenie

Artroza stawu skokowego objawiająca się bólem i zaczerwienieniem skóry

Artroza stawu skokowego jest przewlekłą patologią, w której w stawie rozwijają się zmiany zwyrodnieniowo-dystroficzne. Najpierw dochodzi do ścieńczenia chrząstki stawowej i jej zniszczenia, następnie do procesu patologicznego wciągana jest torebka stawowa, błona maziowa, a także kości tworzące staw, więzadła i sąsiednie mięśnie.

Przyczyny patologii są bardzo różne - od nadmiernego stresu po zaburzenia metaboliczne, często łączone. Ale w niektórych przypadkach zmiany zwyrodnieniowo-dystroficzne w stawie skokowym rozwijają się bez wyraźnej przyczyny.

Choroba pogarsza jakość życia pacjenta – nie może on normalnie chodzić z powodu bólu i ograniczenia ruchomości w stawie.

Leczenie z reguły jest zachowawcze - przy użyciu chondroprotektorów („obrońców” chrząstki) i leków hormonalnych. Ale w zaawansowanych przypadkach może być wymagana operacja.

Informacje ogólne

Artroza stawu skokowego jest nieprzyjemną chorobą - chrząstka stawowa i tkanki przylegające do stawu ulegają powolnemu, ale nieuniknionemu zniszczeniu, co prowadzi do niepełnosprawności pacjenta.

Uważać na!

Choroba postępuje falowo - okresy zaostrzeń przeplatają się z okresami remisji, ale postęp patologii jest nieunikniony.

Kobiety cierpią na artrozę stawu skokowego z powodu noszenia butów na wysokim obcasie

Kobiety i mężczyźni chorują z mniej więcej taką samą częstotliwością. Mężczyźni bardziej obciążają staw skokowy podczas uprawiania sportu i ciężkiej pracy fizycznej. Jednak statystyki kobiet „wyrównują się” ze względu na fakt, że staw skokowy cierpi od strasznie niewygodnych, a czasem wręcz nieodpowiednich butów, zwłaszcza na wysokich obcasach.

Szanse na rozwój tej patologii rosną wraz z wiekiem. Tymczasem w ciągu ostatnich 10-20 lat choroba stała się „młodsza” – według statystyk co trzeci przypadek artrozy stawu skokowego obserwuje się u pacjentów poniżej 46. roku życia.

Przyczyny artrozy stawu skokowego

Artroza stawu skokowego dzieli się na dwie grupy - pierwotną i wtórną.

Podstawowa forma patologii pojawia się bez wyraźnego powodu. Powstaje wtórna artroza stawu skokowego:

  • pod wpływem niekorzystnych czynników bezpośrednio wpływających na staw;
  • na tle wszelkich patologii, które mogą prowadzić do zaburzeń metabolicznych i tym samym przyczyniać się do rozwoju procesów zwyrodnieniowych chrząstki stawowej.

Niektóre czynniki etiologiczne są nadal badane pod kątem udziału w występowaniu patologii.Zidentyfikowano jednak grupę czynników, których rola w powstawaniu artrozy stawu skokowego została już udowodniona. Są to:

  • poważne urazy stawu skokowego z zajęciem otaczających tkanek lub bez;
  • regularnie otrzymywał mikrotraumy;
  • nadwaga;
  • interwencje chirurgiczne na stawie skokowym;
  • nadmierne obciążenie fizyczne stawu;
  • nieodpowiednie buty;
  • patologie związane z zaburzeniami metabolicznymi;
  • choroby o charakterze reumatycznym;
  • niektóre stany patologiczne kręgosłupa;
  • predyspozycja dziedziczna.

Nieco rzadziej występują patologie takie jak:

  • niespecyficzne ropne zapalenie stawów;
  • zapalenie stawów spowodowane niektórymi specyficznymi infekcjami;
  • wrodzone wady rozwojowe stawu skokowego.

Spośród wszystkich poważnych urazów stawu skokowego, tłem rozwoju artrozy są najczęściej następujące rodzaje urazów:

  • złamania kostki;
  • złamania kości skokowej;
  • pęknięcia i łzy (niepełne pęknięcia) więzadeł i niektóre inne.

Przez regularnie otrzymywane mikrourazy prowadzące do powstania opisywanej patologii mamy na myśli stłuczenia stawu skokowego, które najczęściej można zaobserwować:

  • podczas gry w piłkę nożną;
  • z okazjonalnymi, regularnymi potknięciami podczas chodzenia;
  • z powodu osłabienia aparatu więzadłowego stawu skokowego, co przyczynia się do spontanicznego skręcenia stopy i tak dalej.

Jeśli masz nadwagę, stawy skokowe odczuwają obciążenie statyczne bardziej niż inne, co przyczynia się do rozwoju w nich procesu zwyrodnieniowo-dystroficznego.

Interwencje chirurgiczne na stawie skokowym często prowadzą do tego, że zostaje zakłócony naturalny kształt stopy, zmienia się charakter obciążenia poszczególnych jej fragmentów, z tego powodu chrząstka stawowa odczuwa zwiększone obciążenie - w rezultacie powstaje artroza stawu skokowego.

Nadmierne obciążenie fizyczne stawu, które przyczynia się do rozwoju opisywanej choroby, obserwuje się, gdy:

  • zatrudnienie związane z ciężką pracą fizyczną (np. ładowacze, tragarze);
  • regularne przebywanie w statycznej pozycji stojącej (dla wojskowych wacht honorowych, ochroniarzy instytucji);
  • zbyt intensywne uprawianie sportu;
  • długie spacery i tak dalej.

Ważny!

Noszenie nieodpowiedniego obuwia przyczynia się do rozwoju artrozy stawu skokowego, gdyż prowadzi do nieprawidłowego obciążenia stopy – spada ona głównie na staw skokowy. Często są to buty na wysokim obcasie, ale buty na niskim obcasie, które nie są dopasowane do kształtu stopy, również mogą prowadzić do takich konsekwencji.

Źle dobrane buty są przyczyną rozwoju artrozy stawu skokowego

W powstawaniu artrozy stawu skokowego bezpośrednią rolę odgrywają zaburzenia metaboliczne – to przede wszystkim zaburzenie metabolizmu wody i soli, które przyczynia się do rozwoju zmian zwyrodnieniowo-dystroficznych w chrząstce stawowej. W późniejszym okresie rozwoju patologii rolę odgrywają podobne zmiany w innych strukturach stawu skokowego – przede wszystkim w więzadłach. Ze względu na zaburzenia tkankowe nie są w stanie unieruchomić stawu w prawidłowej pozycji, co powoduje jego swoistą „luźność”, rozkład obciążenia na struktury stawowe odbiega od normalnego. Procesy takie przyczyniają się do dalszego rozwoju zmian zwyrodnieniowo-dystroficznych.

Spośród innych chorób i stanów związanych z zaburzeniami metabolicznymi największą rolę w występowaniu artrozy stawu skokowego odgrywają:

  • cukrzyca jest zaburzeniem metabolizmu węglowodanów, które rozwija się z powodu braku hormonu insuliny;
  • dna moczanowa jest patologią charakteryzującą się odkładaniem moczanów (sole kwasu moczowego) w stawach;
  • dna rzekoma to ostra zmiana zapalna stawów, która występuje w wyniku odkładania się kryształów pirofosforanu wapnia (CPPC) w tkankach stawów. Według objawów klinicznych patologia jest podobna do dny moczanowej, ale tak nie jest - stąd nazwa;
  • brak estrogenu w okresie menopauzy.

Spośród wszystkich chorób reumatycznych najważniejsze dla rozwoju artrozy stawu skokowego są:

  • toczeń rumieniowaty układowy jest rozlaną zmianą autoimmunologiczną tkanki łącznej i jej pochodnych;
  • reumatoidalne zapalenie stawów jest układową chorobą autoimmunologiczną tkanki łącznej, w której dominują małe stawy, a ich uszkodzenie rozwija się jako erozyjne i niszczące zapalenie wielostawowe (to znaczy z występowaniem małych wielokrotnych powierzchownych uszkodzeń i zniszczenia tkanki stawowej).

Nieco rzadziej występują patologie takie jak:

  • niespecyficzne ropne zapalenie stawów - uszkodzenie zapalne stawu wraz z rozwojem procesu ropnego;
  • zapalenie stawów występujące na tle niektórych specyficznych infekcji - kiły, gruźlicy i innych;
  • wrodzone wady rozwojowe stawu skokowego - hipoplazja (niedorozwój) elementów kości i tkanek miękkich (więzadeł), zrosty śródstawowe, powstawanie zwężeń tkanki łącznej i tak dalej.

Spośród wszystkich chorób i stanów patologicznych kręgosłupa najważniejsze dla rozwoju artrozy stawu skokowego są:

  • osteochondroza kręgosłupa lędźwiowego – zaburzenia zwyrodnieniowe chrząstki prowadzące do pogorszenia jej funkcji;
  • przepuklina międzykręgowa - patologia kręgosłupa, w której jądro miażdżyste krążka międzykręgowego zostaje przemieszczone z pęknięciem pierścienia włóknistego;
  • urazy kręgosłupa - stłuczenia, uszkodzenia aparatu więzadłowego, podwichnięcia i zwichnięcia kręgów różnych odcinków kręgosłupa, ich złamania (w tym kompresyjne);
  • następstwa urazów kręgosłupa - niestabilność uszkodzonego odcinka, skolioza i kifoza (skrzywienia w różnych płaszczyznach), zmiany zwyrodnieniowe krążków międzykręgowych, stawów i więzadeł, deformacje i zwężenia kanału kręgowego, ucisk (ściśnięcie) rdzenia kręgowego i inne.

Rolą takich patologii jest to, że ich rozwojowi towarzyszy szczypanie zakończeń nerwowych, a w konsekwencji zaburzenie układu mięśniowego stopy i podudzia. Na tle takich zaburzeń zmienia się obciążenie stawu skokowego – co ostatecznie skutkuje opisaną chorobą.

Rola dziedzicznej predyspozycji w powstawaniu artrozy stawu skokowego jest bardzo pośrednia. Nie mówimy tu o jakimś empirycznym genie, który „wywoływałby” powstawanie artrozy w stawie skokowym. Osoba odziedziczy od rodziców pewien rodzaj tkanki chrzęstnej - może ona być słaba i bardziej podatna na rozwój procesów zwyrodnieniowo-dystroficznych, co przyczynia się do powstania opisywanej choroby.

Rozwój patologii

Powierzchnie stawowe stawu skokowego (i innych) są zwykle gładkie i elastyczne, sprężyste. Gładka powierzchnia pozwala na płynne przesuwanie się po sobie, a elastyczność zapewnia amortyzację w przypadku naprężeń na stawie.

Jeśli chrząstka stawowa ulegnie uszkodzeniu lub procesy metaboliczne w jej tkankach zostaną zakłócone, powierzchnia chrząstki staje się szorstka i traci elastyczność. Chrząstki powierzchni stawowych nie ślizgają się już, ale dosłownie ocierają się o siebie. Prowadzi to do wtórnych urazów mechanicznych chrząstki stawowej i pogorszenia jej funkcji.

Staw skokowy dotknięty artrozą (po lewej) i zdrowy staw (po prawej)

Staw skokowy nie może już funkcjonować jak wcześniej. Ze względu na spadek elastyczności pogarsza się amortyzacja, więc przy zwiększonym obciążeniu odczuwana jest również przez leżące pod nią kości, których końce biorą udział w tworzeniu stawu skokowego. W rezultacie proces zwyrodnieniowo-dystroficzny rozpoczyna się także w kościach – w tym przypadku dochodzi do deformacji brzegów kości i wzrostu brzegów okolicy stawowej (uruchamia się mechanizm kompensacyjny – organizm w ten sposób próbuje sobie poradzić ze zwyrodnieniem tkanek stawowych).

Wtórne urazy i zakłócenia procesów mechanicznych w stawie skokowym podczas jego funkcjonowania (zginanie i prostowanie) prowadzą do tego, że cierpią nie tylko chrząstka stawowa i leżące pod nią kości, ale także tkanki miękkie otaczające staw. Zachodzą w nich następujące procesy:

  • torebka i błona maziowa stają się grubsze;
  • W więzadłach i mięśniach biorących udział w funkcjonowaniu stawu tworzą się ogniska zwłóknienia.
W zaawansowanych stadiach artrozy stawu skokowego trudno jest odpocząć na stopie

Na skutek wszystkich opisanych procesów staw skokowy ostatecznie traci wytrzymałość, pogarsza się jego zdolność do wykonywania ruchów, wytrzymuje coraz większe obciążenia. W efekcie dochodzi do niestabilności i sztywności stawów. W zaawansowanych przypadkach powierzchnie stawowe ulegają dosłownie zniszczeniu, kości stykają się ze sobą bezpośrednio, przez co ruchy w stawie są całkowicie niemożliwe, nie można nawet oprzeć się na stopie.

Czasami proces zapalny może łączyć się również ze schorzeniami zwyrodnieniowo-dystroficznym, jednak w tym przypadku ma on charakter wtórny.


Objawy artrozy stawu skokowego

Pierwszymi objawami artrozy stawu skokowego są:

  • jego szybkie zmęczenie pod tymi samymi obciążeniami (chodzenie, skakanie i tak dalej);
  • niewyrażony ból po znaczącym wysiłku fizycznym.

Ze względu na ciągły postęp artrozy ból staje się coraz bardziej intensywny, a następnie pojawia się w nocy. Zespół bólowy z artrozą stawu skokowego charakteryzuje się pewnymi cechami:

  • obecność tzw. bólu początkowego – ból pojawia się, gdy pacjent po stanie spoczynku zaczyna się poruszać, i znika w trakcie ruchu;
  • podczas poruszania się w stawie oprócz chrupania może wystąpić skrzypienie i klikanie;
  • Bóle nocne występują głównie rano.
Obrzęk stawu skokowego może być objawem rozwijającej się artrozy

W miarę dalszego postępu rozwijają się następujące objawy:

  • powstawanie widocznych deformacji stawów;
  • zmniejszony zakres ruchu;
  • obrzęk tkanek miękkich i zaczerwienienie skóry;
  • niestabilność stawów, która powoduje skręcenia, a nawet pęknięcia więzadeł;
  • sztywność i ograniczenie ruchów – występują na tle bólu oraz w związku z tym, że chrząstka stawowa nie ślizga się, lecz ociera o siebie.

Uważać na!

W późniejszych stadiach deformacja stawu skokowego staje się poważna, a podudzie może nawet zgiąć się i przyjąć kształt X lub O.

Jeśli obciążenia utrzymają się na stałym poziomie i nie zostaną podjęte żadne działania lecznicze, w późniejszych stadiach pacjent nie może oprzeć się na stopie, ruchy w stawie są znacznie ograniczone, pacjent zmuszony jest chodzić o lasce, a później nawet o kulach - zespół bólowy i wyraźne ograniczenie ruchomości stawu skokowego nie pozwalają na „użytkowanie” go jak dotychczas.

Diagnostyka artroza stawu skokowego

Trudno jest postawić dokładną diagnozę na podstawie wyłącznie skarg pacjentów, dlatego potrzebne będą dodatkowe metody diagnostyczne.

Dane z badania fizykalnego zależą od stopnia zaawansowania patologii:

  • po badaniu - w początkowej fazie staw nie ulega zmianie, ale w miarę postępu choroby ulega deformacji;
  • podczas palpacji (palpacji) – w stanie biernym staw jest umiarkowanie bolesny, w początkowej fazie ruchy bierne są umiarkowanie ograniczone, w miarę postępu choroby pacjent podświadomie wyrywa stopę z rąk lekarza z bólu, gdy chce sprawdzić zakres ruchu w stawie skokowym.

Instrumentalne metody badawcze stosowane w diagnostyce artrozy stawu skokowego to:

  • radiografia - w przypadku artrozy, zwężenia szpary stawowej, ujawnia się proliferacja krawędzi powierzchni stawowych, z postępem obserwuje się torbiele i stwardnienie tkanki kostnej;
  • tomografia komputerowa (CT) – w skomplikowanych przypadkach pozwala ocenić stan chrząstki i kości;
  • rezonans magnetyczny (MRI) – służy do oceny stanu tkanek miękkich stawu.

Laboratoryjne metody badawcze nie odgrywają szczególnej roli w diagnostyce artrozy stawu skokowego. Ogólne badanie krwi ma charakter informacyjny - pozwala na różnicowanie procesu zwyrodnieniowo-dystroficznego w stawie skokowym od procesu zapalnego (w tym drugim przypadku nastąpi wzrost liczby leukocytów i ESR).

Diagnostyka różnicowa

Diagnostykę różnicową artrozy stawu skokowego najczęściej przeprowadza się w przypadku jej zapalenia stawów.

Komplikacje

Głównym powikłaniem artrozy stawu skokowego jest przykurcz - sztywność, która w miarę postępu patologii może przekształcić się w całkowite unieruchomienie stawu.

Leczenie artrozy stawu skokowego

Leczenie artrozy stawu skokowego wymaga dużo czasu i zintegrowanego podejścia. W okresie remisji pacjenci leczeni są ambulatoryjnie pod obserwacją lekarza prowadzącego; w okresie zaostrzenia są hospitalizowani na oddziale traumatologii i ortopedii.

Kluczowe punkty w leczeniu opisanej patologii to:

  • regulacja obciążenia stawu;
  • terapia lekowa mająca na celu zapobieganie dalszemu niszczeniu chrząstki stawowej i jej zachowanie;
  • wpływ fizjoterapeutyczny.

Regulacja obciążenia dotkniętego stawu skokowego jest następująca:

  • utrata masy ciała do optymalnej;
  • dozowanie obciążenia. Zalecany jest kompleks terapii ruchowej - ćwiczenia i obciążenie jako całość dobierane są w zależności od stadium choroby.

Podstawą terapii lekowej jest:

Leczenie artrozy stawu skokowego obejmuje stosowanie maści i żeli
  • chondroprotektory to leki zapobiegające postępującemu niszczeniu chrząstki stawowej poprzez usprawnienie procesów metabolicznych w jej tkankach. Chondroprotektory stosuje się w postaci kremów i żeli, a także preparatów do podawania dostawowego. W tym przypadku często stosuje się produkty zawierające glukozaminę i hydrolizat kolagenu;
  • leki poprawiające miejscowe krążenie krwi i metabolizm tkanek - są to kwas nikotynowy i inne;
  • niesteroidowe leki przeciwzapalne - stosowane w celu eliminacji reaktywnego zapalenia. Ponieważ podrażniają błonę śluzową żołądka, należy stosować łagodne leki lub stosować leki przeciwzapalne w postaci maści;
  • środki przeciwbólowe w postaci maści i żeli;
  • blokady śródstawowe – w ich trakcie wstrzykiwane są do stawu kortykosteroidy. Blokady należy wykonywać nie częściej niż 4 razy w roku.

Dobre efekty leczenia obserwuje się stosując metody fizjoterapeutyczne – są to:

  • UHF;
  • magnetoterapia;
  • laseroterapia;
  • fonoforeza;
  • elektroforeza;
  • zastosowania ozokerytu i parafiny.

W zaawansowanych przypadkach, gdy leczenie zachowawcze nie jest skuteczne, stosuje się chirurgiczną korekcję patologii. Stosowane są następujące metody:

Artroskopia stawu skokowego w leczeniu artrozy na ostatnim etapie
  • artroskopia sanitarna - do jamy stawowej wprowadza się artroskop, za jego pomocą usuwa się skrawki chrząstki i osteofity;
  • artrodeza stawu skokowego – wykonywana przy znacznym zniszczeniu powierzchni stawowych. W tym przypadku staw jest usuwany, kości stopy i podudzia są „zrośnięte”. Metoda pozwala złagodzić pacjentowi ból i przywrócić funkcję podporową stopy, ale naturalna aktywność kończyny dolnej zostanie upośledzona;
  • endoprotetyka – w jej trakcie usuwane są zniszczone powierzchnie stawowe i zakładana jest proteza (plastikowa, ceramiczna lub metalowa). Dzięki tej operacji przywracany jest pełny ruch w stawie. Żywotność nowoczesnych protez wynosi 20-25 lat, a przy delikatnym leczeniu nawet więcej.

Zapobieganie

Aby uniknąć rozwoju procesów zwyrodnieniowo-dystroficznych w stawie skokowym, należy przestrzegać następujących zaleceń:

  • unikanie kontuzji stawów;
  • pozbycie się nadwagi;
  • delikatna, kompetentna realizacja interwencji chirurgicznych na stawie;
  • dawkowanie aktywności fizycznej;
  • noszenie wygodnych butów;
  • zapobieganie zapaleniu stawów stawu skokowego i jego wrodzonym patologiom, chorobom metabolicznym i reumatycznym, chorobom kręgosłupa, a jeśli są obecne, terminowe wykrywanie i leczenie.

Prognoza

Rokowanie w przypadku zapalenia stawów skokowych jest złożone. Zaburzeń zwyrodnieniowo-dystroficznych nie da się „odwrócić” i przywrócić chrząstce stawowej do poprzedniego stanu, można natomiast spowolnić proces patologiczny i przy pewnym wysiłku ograniczyć postęp choroby do minimum. Będzie to wymagało wczesnej interwencji lekarzy. Kompetentne recepty pozwolą Ci przedłużyć „żywotność” stawu skokowego.